Battle of forms: welke algemene voorwaarden gelden?
Geplaatst op: 24 juni 2026
Vrijwel iedere ondernemer maakt gebruik van algemene voorwaarden. Dat zal voor jou dus niet anders zijn. Dat is begrijpelijk, want algemene voorwaarden bevatten gunstige bepalingen voor de gebruiker. Contractspartijen willen dan ook dat op de overeenkomsten die zij aangaan hun eigen algemene voorwaarden van toepassing zijn.
In de praktijk komt het daarom regelmatig voor dat partijen beide naar hun algemene voorwaarden verwijzen: we noemen dat ook wel een ‘battle of forms’. Denk bijvoorbeeld aan een leverancier die een offerte verstuurt waarbij hij naar zijn algemene (verkoop)voorwaarden verwijst, terwijl de afnemer bij de aanvaarding daarvan hetzelfde doet. Welke algemene voorwaarden zijn in dat geval van toepassing?
De hoofdregel: de eerste verwijzing telt
Het uitgangspunt in het Nederlandse recht is dat de algemene voorwaarden gelden van de partij die daar als eerste naar verwijst. Dit wordt ook wel de ‘first shot rule’ genoemd. In het geval dat een leverancier en een afnemer in de offerte en de aanvaarding daarvan beide naar hun eigen algemene voorwaarden verwijzen, gelden volgens deze regel dus de algemene voorwaarden van de leverancier. De leverancier verwees in de offerte als eerste naar zijn algemene voorwaarden.
De uitzondering op de hoofdregel
Op deze hoofdregel bestaat echter een belangrijke uitzondering. De algemene voorwaarden van de eerste verwijzer zijn niet van toepassing als de wederpartij bij de aanvaarding naar haar eigen algemene voorwaarden verwijst én de voorwaarden van de eerste verwijzer uitdrukkelijk van de hand wijst. In dat geval gelden in principe de algemene voorwaarden van de tweede verwijzer, tenzij de eerste verwijzer zich hiertegen verzet.
Hoe wijs je de algemene voorwaarden van de wederpartij af?
Vereist is dus dat de algemene voorwaarden van de eerste verwijzer uitdrukkelijk van de hand worden gewezen. Of aan dit vereiste is voldaan, hangt af van alle omstandigheden van het geval. Wel is duidelijk dat alleen naar de eigen algemene voorwaarden verwijzen niet als het uitdrukkelijk van de hand wijzen geldt. Evenmin genoeg is een standaardbepaling in de eigen algemene voorwaarden waarin staat dat uitsluitend de eigen algemene voorwaarden van toepassing zijn en alle andere algemene voorwaarden van de hand worden gewezen. Een dergelijke afwijzing in de eigen algemene voorwaarden geldt niet als uitdrukkelijk genoeg, maar is te verstopt.
Of een standaardbeding in de hoofdtekst, bijvoorbeeld op de aanvaarding van een offerte, waarin de eigen algemene voorwaarden van toepassing worden verklaard en andere algemene voorwaarden worden afgewezen, voldoende is, is niet helemaal duidelijk. In de literatuur en rechtspraak bestaan hierover verschillende opvattingen.
Het verdient daarom aanbeveling om niet uitsluitend te vertrouwen op een standaardbeding, maar de algemene voorwaarden van de wederpartij expliciet en rechtstreeks van de hand te wijzen, zodat hierover geen misverstand kan bestaan.
Heb je vragen over algemene voorwaarden of wil je advies over jouw situatie, neem dan vooral contact met ons op. Onze ondernemingsrecht specialisten denken graag met je mee.