Toezicht en handhaving
Nederland staat er inmiddels om bekend; complexe regelgeving. Het bestuursrecht lijkt daarin zo nu en dan zelfs koploper te zijn. Dit betekent dat er tal van regels zijn die op papier nageleefd moeten worden en waar de overheid toezicht op moet houden. Het is geen verrassing dat het naleven van de regels (lang) niet altijd lukt.
Wanneer door een burger of onderneming de bestuursrechtelijke regels niet worden nageleefd, kan het bevoegd gezag handhavend optreden. Die overtreding kan zien op een voorschrift uit een omgevingsvergunning (bouwen, milieu etc.), maar ook rechtstreeks op een artikel uit de wet (Europees of nationaal) of een omgevingsplan.
Veel van de ondernemers die wij bijstaan worden geconfronteerd met handhavingsacties vanuit de overheid. Denk aan besluiten van de NVWA (de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) of RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland), maar ook op gemeentelijk niveau wordt er veel geprocedeerd wanneer bijvoorbeeld de burgemeester of het college van B&W een handhavingsactie opstart.
Ook binnen het milieurecht, de voedselveiligheid en de arbeidsomstandighedenwetgeving speelt handhaving een grote rol. In principe kan iedere overtreding van een bestuursrechtelijke regel reden zijn om te gaan handhaven. Het bevoegd gezag kan op verzoek van een derde handhaven, maar men mag ook op eigen initiatief de handhaving starten.
Handhaving en uitzonderingssituaties
In beginsel is het bevoegd gezag tot handhaven verplicht. We noemen dat de beginselplicht tot handhaving. Slechts in uitzonderlijke situaties kan en mag het bevoegd gezag besluiten om af te zien van handhaving. Die situaties hebben zich in de loop der jaren ontwikkeld in de jurisprudentie. De term ‘onevenredigheid’ komt daarbij direct in beeld.
Of van handhavend optreden mag worden afgezien, moet namelijk worden beoordeeld aan de hand van de vraag of handhavend optreden onevenredig is in die specifieke situatie. De bestuursrechter toetst dan of het besluit geschikt en noodzakelijk is en vervolgens of het besluit in de gegeven omstandigheden evenwichtig is. Deze elementen zijn opnieuw gedefinieerd in de ‘Harderwijk-uitspraak’ van de Raad van State).
Handhavend optreden is alleen onevenredig als er in het concrete geval omstandigheden zijn waaraan een zodanig zwaar gewicht toekomt dat het algemeen belang – dat gediend is met handhaving – daarvoor moet wijken. Een andere situatie waarin handhaving mogelijk achterwege kan blijven doet zich voor als er sprake is van ‘concreet zich op legalisatie’. Ook ‘overige’ omstandigheden kunnen (gezamenlijk) tot de conclusie leiden dat van handhavend optreden moet worden afgezien. Denk bijvoorbeeld aan gevallen waarin het gelijkheids- en of vertrouwensbeginsel geschonden wordt. Per geval moet dit worden beoordeeld.
Als geen van deze uitzonderingsgronden aan de orde is, zal het bevoegd gezag verplicht zijn handhavend op te treden. Men heeft daar meerdere instrumenten voor. Dat kan variëren van een waarschuwing tot het opleggen van een last onder bestuursdwang, last onder dwangsom of een bestuurlijke boete. Wordt de overtreding niet binnen de aangezegde termijn beëindigd, dan kan het bevoegd gezag de kosten van bestuursdwang verhalen of de verbeurde dwangsom gaan innen.
Procederen tegen een handhavingsbesluit
Tegen een handhavingsbesluit (zowel tegen een primair handhavingsbesluit als tegen invorderingsbeschikkingen) staat voor de vermeend overtreder de standaard bestuursrechtelijke rechtsgang open. Ook daarbij zijn veel juridische aspecten van belang. Denk aan de verjarings- en vervaltermijnen, maar ook de formele juridische vereisten omtrent bijvoorbeeld een boeterapport c.q. rapportage van bevindingen. Het handhavingsrecht bestaat immers uit veel formele regels waar de overheid zich aan moet houden.
Handhaving brengt derhalve vraagstukken met zich mee waarvoor specialistische kennis en kunde noodzakelijk is. Het succes bij handhavingszaken zit vaak in een klein hoekje. Wij werken daarbij vaak samen met een strafrechtspecialist, nu de grens tussen bestuurlijke en strafrechtelijke handhaving een dunne scheidslijn kent.
Samen met Dommerholt Advocaten
Onze advocaten zijn altijd op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen binnen het handhavingsrecht. In handhavingszaken kunnen onze advocaten binnen het bestuursrecht adequaat adviseren en indien noodzakelijk procederen. De specialisten binnen dit vakgebied hebben de afgelopen jaren tientallen handhavingszaken mogen begeleiden voor zowel particulieren als (grote) ondernemingen. Ook stellen wij handhavingsverzoeken op namens een partij die om handhaving verzoekt en adviseren wij vooraf omtrent de haalbaarheid daarvan.
Heb jij te maken met een handhavingsbesluit vanuit de overheid?
Word jij geconfronteerd met een handhavingsbesluit vanuit de overheid? Het is van groot belang om tijdig een specialist in te schakelen. Des te meer omdat met handhavingszaken vaak korte termijnen zijn gemoeid en soms een voorlopige voorziening, of anderszins directe actie, noodzakelijk is.
Bij ons kun je terecht met al jouw juridische vragen over:
- Handhavingsverzoeken
- Last onder bestuursdwang
- Last onder dwangsom
- Bestuurlijke boete
- Toezicht
- Invorderingsbeschikking
- Kostenverhaal
- Concreet zicht op legalisatie
- Onevenredigheidsvraagstukken
- Advies omtrent voorkomen van handhavingsacties
- Handhavingswaarschuwingen
- Intrekken en/of schorsing van een vergunning
- Het voeren van allerhande handhavingsprocedures
- Inspectie SWZ, Inspectie IGJ, RVO, NVWA, AFM, AP, OM (etc.)
- Terugvordering en/of intrekking van subsidies
Loop jij tegen handhavingsvraagstukken aan? Neem dan gerust vrijblijvend contact met ons op.
Neem contact met ons op