Het wel en wee rondom het studiekostenbeding
Geplaatst op: 26 maart 2025
Sinds 2022 mag het studiekostenbeding niet meer overeengekomen worden voor opleidingen die werknemers verplicht moeten volgen om de functie bij werkgever uit te kunnen voeren. Die opleidingen moeten door de werkgever kosteloos worden aangeboden. Daarbij geldt wel dat het verkrijgen c.q. behouden van beroepskwalificaties hiervan uitgezonderd zijn. Hoe zit het eigenlijk verder met dit beding?
Sinds de Wet Transparante Arbeidsvoorwaarden in 2022 in werking is getreden krijgen wij regelmatig vragen van werkgevers over het studiekostenbeding. Dit is een beding tussen een werkgever en een werknemer, waarin de werknemer wordt verplicht om onder bepaalde voorwaarden de door de werkgever betaalde scholingskosten terug te betalen.
Wanneer is er sprake van een verplichte opleiding?
De nieuwe wetgeving rondom het studiekostenbeding heeft geleid tot interessante uitspraken over wanneer sprake is van zo’n verplichte opleiding en wanneer niet en wat onder de uitzondering van de beroepskwalificatie valt.
Zo werd een verplichte nascholing voor een vrachtwagenchauffeur om zijn code 95 (vakbekwaamheid) te kunnen behouden gezien als een uitzondering voor een beroepskwalificatie, terwijl een opleiding voor een koelmonteur om zijn F-gassencertificaat te behalen niet als zo’n uitzondering gezien werd. In dat laatste geval oordeelde de kantonrechter dat als een werkgever op grond van het nationale recht verplicht is zo’n opleiding aan te bieden, deze opleiding niet onder de uitzondering voor de beroepskwalificatie valt. In dat laatste geval konden de opleidingskosten niet terug gevorderd worden. In het eerste geval wel.
Zo werkt het binnen de advocatuur
Binnen onze eigen beroepsgroep kennen wij de Beroepsopleiding Advocatuur. Iedereen die als advocaat aan de slag wil, moet deze opleiding volgen en als je die opleiding na drie jaar met succes afrondt, dan kun je advocaat blijven en ook een eigen kantoor beginnen. In onze beroepsgroep wordt voor deze opleiding regelmatig een studiekostenbeding met terugbetalingsverplichting gesloten. Hierover is vorig jaar geprocedeerd, waarbij het hof Den Haag zgn. prejudiciële vragen heeft gesteld aan de Hoge Raad. Dit zijn vragen aan de Hoge Raad over de uitleg van een rechtsregel.
Beroepsopleiding advocatuur is noodzakelijk
De advocaat-generaal, die de Hoge Raad van een onafhankelijk advies voorziet, heeft inmiddels zijn advies gegeven. De advocaat-generaal is van mening dat de Beroepsopleiding Advocatuur kan worden aangemerkt als scholing die noodzakelijk is voor de uitoefening van de functie van een advocaat-stagiaire omdat het gaat om een wettelijk verplichte opleiding. De werkgever moet daarom de advocaat-stagiaire in staat stellen om deze opleiding te volgen. Ook vindt de advocaat-generaal dat de werkgever de Beroepsopleiding Advocatuur aan de advocaat-stagiaire kosteloos moet aanbieden omdat die opleiding noodzakelijk is. Het overeenkomen van een studiekostenbeding is dus niet toegestaan.
Goed werknemerschap is een belangrijk element
Overigens benoemt de advocaat-generaal nog wel dat de werkgever in bepaalde uitzonderingsgevallen op grond van goed werknemerschap betaalde kosten kan verhalen op de werknemer, bijvoorbeeld als deze geen enkele inzet toont bij het volgen van die opleiding. Of en zo ja, wanneer sprake is van geen enkele inzet is dan wel weer voor meerderlei uitleg vatbaar.
Wat moet je doen als jij een studiekostenbeding wilt afspreken met je werknemer?
De Hoge Raad zal zich nog uit moeten laten over de gestelde vragen en daar is het wachten nu op. Wil je ondertussen toch een studiekostenbeding afspreken met je werknemer, check dan bij ons aan welke voorwaarden zo’n beding moet voldoen. Onze arbeidsrecht advocaten kennen de mogelijkheden.
Het is namelijk niet alleen van belang op te nemen of het een verplichte opleiding betreft, maar ook moet zo’n beding duidelijk zijn, moeten de kosten waar het om gaat expliciet worden benoemd en moet er een afbouw in de terugbetaling zitten. Kortom, ook bij de niet verplichte opleidingen moet zo’n beding goed in elkaar steken, wil je er een beroep op kunnen doen.